{"id":12689,"date":"2024-02-28T16:28:25","date_gmt":"2024-02-28T07:28:25","guid":{"rendered":"https:\/\/care.org.tl\/?p=12689"},"modified":"2024-04-01T15:00:58","modified_gmt":"2024-04-01T06:00:58","slug":"savings-group-initiatives-empower-women-to-lead-change-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/care.org.tl\/tl\/savings-group-initiatives-empower-women-to-lead-change-2\/","title":{"rendered":"Grupu rai-osan hakbiit feto sira atu lidera mudansa"},"content":{"rendered":"<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"12689\" class=\"elementor elementor-12689\">\n\t\t\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-f0994fc elementor-section-stretched elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"f0994fc\" data-element_type=\"section\" data-settings=\"{&quot;stretch_section&quot;:&quot;section-stretched&quot;,&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-307e85b\" data-id=\"307e85b\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-ec32c91 elementor-section-stretched elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"ec32c91\" data-element_type=\"section\" data-settings=\"{&quot;stretch_section&quot;:&quot;section-stretched&quot;,&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-61e9a03\" data-id=\"61e9a03\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap elementor-element-populated\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-681faa9 elementor-widget elementor-widget-heading\" data-id=\"681faa9\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"heading.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t<p class=\"elementor-heading-title elementor-size-large\">Grupu rai-osan hakbiit feto sira atu lidera mudansa<\/p>\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ef52a3d elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ef52a3d\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #ffffff;\">Iha rejiaun iha Timor-Leste ne\u2019eb\u00e9 mak vulneravel ba dezastre, feto sira iha Bobonaro, Viqueque, no Oe-Cusse ne\u2019eb\u00e9 mak hetan suporta husi projetu Disaster READY (Dezastre PRONTU) uza didi\u2019ak atividade sira husi grupu rai-osan hodi hatan ba dezafiu sira no mos kria reziliensia longu-prazu ba dezastre.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6a6ce28 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"6a6ce28\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"723\" src=\"https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8870-1024x723.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-12704\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8870-1024x723.jpg 1024w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8870-300x212.jpg 300w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8870-768x542.jpg 768w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8870-1536x1085.jpg 1536w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8870-2048x1446.jpg 2048w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8870-18x12.jpg 18w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8870-600x424.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Rosina ho feto maluk sira husi nia grupu rai-osan sura hela osan ne\u2019eb\u00e9 sira rai hamutuk. Fotografia: Sylvio da Fonseca\/CARE in Timor-Leste. Fatin: Oe-Cusse. <\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-36cc6f6 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"36cc6f6\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #ffffff;\">Iha parte remota iha munisipiu Viqueque, Joanina nia suku hasoru dezafiu ida ne'eb\u00e9 ho durasaun naruk tamba laiha ponte ida no sistema mota ne'eb\u00e9 la adekuadu. Mota Luca sai hanesan bee dalan ida, no mota ne\u2019e nia bee sa\u2019e bainhira udan boot, dalabarak hamosu estragus ba Joanina nia komunidade. Konsekuensia husi estragus sira klean tebes \u2013 labarik sira labele asesu dalan hodi to\u2019o ba eskola, vendedor sira hetan difikuldade fan sira nia produtu iha merkadu, no membru komunidade sira iha movimentu ne\u2019eb\u00e9 limitadu tebes.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #ffffff;\">\u00a0<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"color: #ffffff;\">Joanina, inan reziliente ida ne'eb\u00e9 iha relasaun di\u2019ak ho nia komunidade, la bele simu haree terus ne'eb\u00e9 mosu bebeik tamba falta ai-han ne'eb\u00e9 kauza husi dezastre natural sira. Problema sira ne\u2019e komesa muda bainhira projetu Disaster READY introdus Asosiasaun Grupu Rai no Empresta Osan, ne\u2019eb\u00e9 sai hanesan komponente importante ida ba projetu ne\u2019e, ba Joanina nia komunidade. Inisiativa ida ne\u2019e lori esperansa foun ida ba komunidade sira. Joanina aproveita oportunidade ida ne'e hodi hah\u00fa neg\u00f3siu kios, la'os de\u2019it atu suporta nia familia maib\u00e9 kontribui ba komunidade nia moris-di'ak. Liu husi diversifikasaun atividade ekonomika no kria fonte rendimentu sustentavel ida, Joanina no membru grupu sira seluk iha grupu rai-osan iha ekipamentu di'ak liu atu hasoru impaktu sira husi dezastre natural sira.<\/span><\/p><h6>\u00a0<\/h6><h6><span style=\"color: #ffffff;\"><em>\u201cAmi agora iha asesu ba empresta osan ho funan ki\u2019ik husi grupu rai-osan ne\u2019e. Ida ne\u2019e di\u2019ak tebes no bele ajuda komunidade sira ho dalan oi-oin. Hau sente sorte tebes tamba bele asesu emprestimu hodi loke kios atu ajuda hau nia familia, ami iha mos fundu sosial ne\u2019eb\u00e9 mak ami nia grupu iha planu atu uza hodi suporta komunidade responde no rekupera husi inundasaun sira iha futuru. Fundu ida ne\u2019e sei foka ba suporta hadi\u2019ak infraestrutura, nesesidade moris, no agrikultura\u201d, <\/em>Joanina refleta.<\/span><\/h6>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-8b03efa elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"8b03efa\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"975\" src=\"https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Joanina-inside-her-kiosk-3-1024x975.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-12717\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Joanina-inside-her-kiosk-3-1024x975.jpg 1024w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Joanina-inside-her-kiosk-3-300x286.jpg 300w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Joanina-inside-her-kiosk-3-768x731.jpg 768w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Joanina-inside-her-kiosk-3-1536x1462.jpg 1536w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Joanina-inside-her-kiosk-3-2048x1949.jpg 2048w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Joanina-inside-her-kiosk-3-13x12.jpg 13w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/Joanina-inside-her-kiosk-3-600x571.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Joanina iha nia kios, ida ne\u2019eb\u00e9 mak nia loke uza osan husi nia grupu rai-osan. Fotografia: Sylvio da Fonseca\/CARE in Timor-Leste. Fatin: Viqueque.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f1ff9eb elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f1ff9eb\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #ffffff;\">Ponte foun ida agora halo dadaun ona iha Joanina nia komunidade. Ho ida, projetu Disaster READY f\u00f3 treinu lider lokal sira konaba fahe mensajen avizu-sedu ba komunidade sira, atu nune\u2019e sira bele prepara di\u2019ak ba dezastre sira no mos buka fatin seguru hodi evakua. Planu ida ne'e iha ligasaun ho grupu rai-osan, asegura katak komunidade sira preparadu la'os de\u2019it iha f\u00edziku maib\u00e9 mos iha oins\u00e1 sira bele responde ba dezafiu sira. Aprosimasaun proativu ida ne'e asegura katak komunidade sira bele prepara ba dezastre ne\u2019eb\u00e9 iha potensial atu mosu no evakua ba fatin seguru sira ho efisi\u00e9nsia.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #ffffff;\">\u00a0<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"color: #ffffff;\">Reko\u00f1ese urjensia no importansia husi hasa\u2019e reziliensia komunidade nian, Joanina iha komprimisiu boot atu estabelese grupu rai-osan ne'eb\u00e9 lidera husi feto. Nia vizaun klaru tebes \u2013 katak grupu ne'e sei sai nudar fator importante ida hodi responde ba nesesidade membru komunidade sira ne'eb\u00e9 vulneravel liu, liu-liu sira ne'eb\u00e9 ho defisi\u00e9nsia, ferik-katuas no labarik sira, liu-liu durante tempu krize. Joanina haree envolvimentu feto sira nian iha inisiativa sira hanesan ne'e la'os de'it importante maib\u00e9 neses\u00e1riu, no liu husi ninia esforsu sira, nia hakarak hatudu ezemplu husi impaktu signifikativu ne'eb\u00e9 feto lori ba komunidade nia moris-di'ak no preparasaun ba dezastre.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #ffffff;\">\u00a0<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>\u201cTamba agora projetu Disaster READY suporta ona ami harii grupu rai-osan no treinu ona ami konaba redus risku husi dezastre, hau fiar katak buat hirak ne\u2019e sei halo ami prepara di\u2019ak liu tan ba futuru.\u201d<\/em><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-653eef0 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"653eef0\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8770-1024x683.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-12727\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8770-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8770-300x200.jpg 300w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8770-768x512.jpg 768w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8770-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8770-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8770-18x12.jpg 18w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8770-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Martinha hamriik hela iha nia grupu rai-osan nia toos. Fotografia: Sylvio da Fonseca\/CARE in Timor-Leste. Fatin: Bobonaro.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ea65df6 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ea65df6\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #ffffff;\">Ita ba fali terenu ne'eb\u00e9 difisil atu ba iha munisipiu Bobonaro, Martinha nia suku hasoru vulnerabilidade ba inundasaun no rai-halai husi fatin ne\u2019eb\u00e9 sira hela ba. Hale'u husi foho sira no lokaliza iha rai-naruk nia okos, ho Mota Obulo iha parte leste, Martinha nia komunidade nia fatin hatudu katak preparasaun ba dezastre no mitigasaun ba risku la'os de'it importante maib\u00e9 bele salva duni sira nia moris.<\/span><\/p>\n<p><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>\u201cUdan boot signifika problema boot sei mosu mai ami. Fasilidade sira hanesan eskola, merkadu, no hospital iha kedas parte sorin liu iha suku ne\u2019e, no bainhira tama ba tempu udan, difisil tebes ba ami atu asesu dalan boot tamba bee sa\u2019e bebeik\u201d,<\/em> Martinha esplika.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"> Trauma ho konsekuensia sira ne\u2019eb\u00e9 mak bele mosu husi dezastre natural, nia ativamente f\u00f3 hanoin ba komunidade sira atu kuidadu bainhira la\u2019o iha dalan durante tempu udan.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">Maske nia komunidade ladun iha oportunidade relasiona ho hasa\u2019e kapasidade, Martinha iha dedikasaun boot tebes atu asegura katak nia komunidade hetan duni oportunidade. Nia nudar delegada ba Xefe Suku, no nia hatene konaba projetu Disaster READY primeiru bainhira nia partisipa iha enkontru ho autoridade lokal sira no nia mos halo advokasia hodi nune\u2019e nia komunidade mos bele partisipa iha projetu ne\u2019e.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">Grupu rai-osan importante tebes ba Martinha nia komunidade, liu-liu iha eventu importante sira hanesan inan tuur-ahi. Membru komunidade sira kontribui ba fundus ne\u2019eb\u00e9 dedikadu atu uza ba transporte, no bainhira inan isin-rua presiza asesu ba sentru sa\u00fade, Martinha nia grupu rai-osan uza osan ne\u2019eb\u00e9 tau hamutuk ona atu uza ba aluga kareta. Prosesu ne'e envolve rejistu osan ho transparente, envolvimentu komunidade, no revizaun regular hodi asegura grupu uza fundus ho di\u2019ak. Inisiativa ida ne'e la'os de'it f\u00f3 asist\u00e9nsia pratika maib\u00e9  mos hatudu komunidade nia forsa koletiva hodi responde ba nesesidade espes\u00edfiku membru komunidade sira nian durante momentu kr\u00edtiku sira hanesan inan sira partu.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>\u201cUluk liu, bainhira feto sira iha komunidade atu tuur-ahi, ami hein ambulansia kleur tebes atu to\u2019o ami nia fatin. Mane sira halo de\u2019it kadeira ho rota hodi tutur inan isin-rua sira iha sira nia ulun hodi ba dalan boot no hein ambulansia iha ne\u2019eb\u00e1. Agora, ami bele empresta osan ne\u2019eb\u00e9 ami rai ona iha grupu rai-osan hodi aluga transporte mai kedas ami nia suku, ida ne\u2019e hodi bele ajuda lori inan isin-rua sira tuir tempu no la atraza\u201d,&nbsp;<\/em>Martinha refleta.<\/span><\/p>\n<p><br><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-89c6ed1 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"89c6ed1\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"774\" src=\"https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8688-1024x774.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-12735\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8688-1024x774.jpg 1024w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8688-300x227.jpg 300w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8688-768x581.jpg 768w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8688-1536x1161.jpg 1536w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8688-2048x1548.jpg 2048w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8688-16x12.jpg 16w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8688-600x454.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Martinha no membru sira husi grupu rai-osan iha enkontru ida. Fotografia: Sylvio da Fonseca\/CARE in Timor-Leste. Fatin: Bobonaro.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-af610f5 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"af610f5\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #ffffff;\">Hanesan parte ida husi intervensaun husi Projetu Disaster READY nian hodi prepara komunidade sira ba tempu udan ne'eb\u00e9 naruk, projetu ne\u2019e fahe fini modo ba Martinha nia grupu. Inisiativa ida ne'e partikularmente importante tebes, hodi tulun komunidade sira atu kuda modo oi-oin iha sira nia kintal no asesu ba kuu ai-han fasil bainhira udan estraga dalan. Grupu ne'e uza osan ne\u2019eb\u00e9 rai hamutuk hodi finansia atividade sira ne'eb\u00e9 hamosu rendimentu, inklui sosa material ba soru tais no halo ai-manas ba fa'an iha merkadu lokal.<\/span><\/p><p><span style=\"color: #ffffff;\">\u00a0<\/span><\/p><p>\u00a0<\/p><p><span style=\"color: #ffffff;\">Martinha reforsa tan importansia husi atividade sira ne\u2019e ba haforsa komunidade sira hodi sustenta moris, no nia dehan, <em>\u201cHau kontente ho atividade sira ne\u2019e iha ami nia komunidade; ami sente katak ami bele moris ho hakmatek ona. Komunidade sira ne\u2019eb\u00e9 mak besik ami mos hatete katak sira iha interese atu kria sira nia grupu rai-osan rasik, no ida ne\u2019e di\u2019ak tamba ema komesa haree ona impaktu pozitivu husi grupu sira hanesan ne\u2019e. Bainhira komunidade ida sente preparadu atu hasoru dezastre, importante mos komunidade sira seluk mos sente hanesan ne\u2019e.\u201d<\/em><\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-2d65df1 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"2d65df1\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8824-1024x683.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-12743\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8824-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8824-300x200.jpg 300w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8824-768x512.jpg 768w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8824-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8824-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8824-18x12.jpg 18w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8824-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Rosina hamriik hela iha fatin enkontru ba nia grupu rai-osan nian. Fotografia: Sylvio da Fonseca\/CARE in Timor-Leste. Fatin: Oe-Cusse.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-f276294 elementor-widget__width-initial elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"f276294\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><span style=\"color: #ffffff;\">Hanesan mos ho Joanina no Martinha, iha komunidade furak ida iha Oe-Cusse, Rosina no nia feto maluk sira iha tempu naruk nia laran depende ona ba hakiak animal no kuda modo hodi sustenta sira nia familia. Bainhira mudansa klimatika no dezastre natural sira mosu bebeik, sira nia dalan atu sustenta moris sai ameasadu tebes.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>\u201cAmi hasoru difikuldade bainhira udan boot no inundasaun estraga ami nia toos no fatin hakiak animal. Ami, feto sira iha komunidade ne\u2019e, deside katak agora tempu ona hodi hamriik hamutuk no muda situasaun att ne\u2019e.\u201d<\/em> Bainhira nia toos hetan estragus no nia mos aumenta sai preokupada, liu-liu ba nia oan feto ne\u2019eb\u00e9 mak moris ho defisi\u00e9nsia, Rosina hetan fali esperansa foun ida \u2013 no esperansa foun ne\u2019e mak grupu rai-osan.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">Dezde Rosina hola parte iha nia grupu rai-osan, nia aumenta nia fiar-an atu suporta nia familia, iha tempu hanesan, nia mos fiar-an atu kontinua ho hakiak animal sira. Grupu rai-osan ne\u2019e, la\u2019os de'it hanesan rekursu finanseiru ida, maib\u00e9 hakbiit mos feto sira iha nia komunidade atu aloka osan hodi hametin sira nia preparasaun ba dezastre no mos responde ba dezastre sira.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>\u201cAmi nia grupu hetan fini modo husi projetu Disaster READY. Ami uza fini sira ne\u2019e hodi kuda modo ba ami hodi han no mos fan iha merkadu lokal sira. Osan ne\u2019eb\u00e9 mak ami hetan ami rai fali iha kofre grupu nian. Hau empresta ona osan husi grupu hodi ajuda hau hakiak animal sira. Osan sira ne\u2019e halo ami nia komunidade hakmatek, ida ne\u2019e mos fasil los mai ami hodi hetan osan bainhira ami presiza.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>&nbsp;<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">Atu proteje komunidade sira husi dezastre, ami nia parseiru lokal, BIFANO, servisu hamutuk ho ami. Sira introdus ona dalan ida oins\u00e1 komunidade sira satan bee uza material lokal sira hanesan au no fatuk; ita hanaran Bronjon. Ho fundus sira ne\u2019eb\u00e9 grupu ne\u2019e rai hamutuk, sira uza hodi halo bronjon \u2013 tau fatuk ba au let ne\u2019eb\u00e9 mak forte hodi tahan bee bainhira tama ba tempu udan.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>\u201cHau fiar-an atu dehan katak ami nia grupu prontu atu hasoru dezastre sira. Ami hetan treinamentu no pratika ona oins\u00e1 bele responde ba emerjensia sira, ami hatene ona saida mak atu halo. Bronjon sira ne\u2019eb\u00e9 ami tau iha fatin bee dalan sira proteje ona uma barak husi bee sa\u2019e. Ami kuda modo no hakiak animal mos di\u2019ak tebes, dalan ba ami hodi sustenta moris forte.\u201d<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\"><em>&nbsp;<\/em><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">Projetu Disaster READY avansa ona komunidade no parseiru lokal sira la\u2019os de\u2019it ba preparasaun no reziliensia ba dezastre, maib\u00e9 haree mos ba rekuperasaun husi dezastre. Ho sistema no estrutura metin ona durante tinan lima implementasaun projetu ne\u2019e, parseiru lokal sira suporta ona komunidade sira la\u2019os de\u2019it atu hasoru impaktu sira husi dezastre no mudansa klimatika, maib\u00e9 ajuda mos sira ho ekipamentu ne\u2019eb\u00e9 sira presiza hodi rekupera no fila-fali ho moris babain bainhira dezastre mosu ona.<\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">&nbsp;<\/span><\/p>\n<p><\/p>\n<p><span style=\"color: #ffffff;\">Projetu Disaster READY avansa ona komunidade no parseiru lokal sira la\u2019os deit ba preparasaun no reziliensia ba dezastre, maibe haree mos ba rekuperasaun husi dezastre. Ho sistema no estrutura metin ona durante tinan lima implementasaun projetu ne\u2019e, parseiru lokal sira suporta ona komunidade sira la\u2019os deit atu hasoru impaktu sira husi dezastre no mudansa klimatika, maibe ajuda mos sira ho ekipamentu ne\u2019eb\u00e9 sira presiza hodi rekupera no fila-fali ho moris babain bainhira dezastre mosu ona.<\/span><\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ad1d8a9 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"ad1d8a9\" data-element_type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-widget-container\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"683\" src=\"https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8885-1024x683.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-12753\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8885-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8885-300x200.jpg 300w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8885-768x512.jpg 768w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8885-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8885-2048x1365.jpg 2048w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8885-18x12.jpg 18w, https:\/\/care.org.tl\/wp-content\/uploads\/2024\/02\/IMG_8885-600x400.jpg 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Rosina no feto sira husi nia grupu rai-osan haree hela bronjon ne\u2019eb\u00e9 sira halo uza ho material lokal sira. Fotografia: Sylvio da Fonseca\/CARE in Timor-Leste. Fatin: Oe-Cusse.<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<section class=\"elementor-section elementor-top-section elementor-element elementor-element-d305bc2 elementor-section-stretched elementor-section-boxed elementor-section-height-default elementor-section-height-default\" data-id=\"d305bc2\" data-element_type=\"section\" data-settings=\"{&quot;stretch_section&quot;:&quot;section-stretched&quot;,&quot;background_background&quot;:&quot;classic&quot;}\">\n\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-container elementor-column-gap-default\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-column elementor-col-100 elementor-top-column elementor-element elementor-element-b5f6f24\" data-id=\"b5f6f24\" data-element_type=\"column\">\n\t\t\t<div class=\"elementor-widget-wrap\">\n\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<\/section>\n\t\t\t\t<\/div>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Savings group initiatives empower women to lead change In Timor-Leste&#8217;s remote disaster prone regions, women supported by the Disaster READY Project in Bobonaro, Viqueque and Oe-Cusse are leveraging savings groups\u2019 [&hellip;]<\/p>","protected":false},"author":4,"featured_media":12704,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"_uf_show_specific_survey":0,"_uf_disable_surveys":false,"footnotes":""},"categories":[38],"tags":[328],"class_list":["post-12689","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-stories","tag-women-genderequality-timorleste-pacific-disasterresilience-disasterpreparedness-ahp-drp"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/care.org.tl\/tl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12689","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/care.org.tl\/tl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/care.org.tl\/tl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/care.org.tl\/tl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/care.org.tl\/tl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=12689"}],"version-history":[{"count":143,"href":"https:\/\/care.org.tl\/tl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12689\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":12857,"href":"https:\/\/care.org.tl\/tl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/12689\/revisions\/12857"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/care.org.tl\/tl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/12704"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/care.org.tl\/tl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=12689"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/care.org.tl\/tl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=12689"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/care.org.tl\/tl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=12689"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}