Leonia hela iha munisipiu Viqueque, lokaliza iha parte sudeste iha Timor-Leste. Ho deit idade 21, nia hatudu ona valor husi feto nia lideransa iha redusaun risku dezastre no preparasaun ba dezastre hanesan lider ba grupu Rai no Empresta Osan hanaran, Haberan Ekonomia. Hamutuk ho grupu ne’e nia membru 30, lider foinsa’e ne’e planu uluk ona atu hasoru problema sira ne’ebé nia komunidade bele hasoru bainhira dezastre mosu.
Leonia nia komunidade remota ne’e fasil atu esperiénsia akontesimentu klimátiku ne’ebé aat tebes hanesan udan no anin boot. Iha pasadu, ho distansia dook husi vila ka kapital, suporta husi liur mai kleur tebes bainhira akontese dezastre.
Liu husi projetu Disaster READY (Dezastre Prontu), Leonia no nia membru grupu asesu ona informasaun no formasaun konaba risku sira husi mudansa klimátika, preparasaun ba dezastre, no oinsá bele maneja finansa no rai osan atu sai reziliente liu tan.
Antes nia envolve iha projetu ne’e, Leonia kuda no faan modo-tahan iha merkadu lokal atu suporta nia familia no selu nia oan sira nia eskola.
“Osan ne’ebé hau hetan la fiksu tamba ida ne’e depende ba presu sira iha merkadu – ida ne’e signifika katak bainhira presu merkadu tuun, ami mos hetan osan ituan. Ami hela dook husi banku no ami nia kapasidade finanseira la too atu asesu emprestimu iha banku,” Leonia dehan.
Grupu Rai no Empresta Osan ne’e jere rasik husi grupu no ida ne’e fó oportunidade ba membru komunidade sira, liu-liu iha area remotas, atu rai osan iha fatin seguru, no ida ne’e bele ajuda haforsa sira nia reziliensia. Fundus sira ne’e rai hamutuk bele uza hanesan emprestimu, ka uza hanesan osan ba emerjensia. Leonia lidera nia grupu atu kria planu finanseiru no maneja sira nia rendimentu no gastus.
Hafoin aprende barak liu tan konaba mudansa klimátika liu husi Disaster READY, Leonia agora hatene bainhira mak udan no anin boot sei mai iha nia area. Udan boot bele estraga modo-tahan ne’ebé kuda husi komunidade sira, no iha tempu dezastre, uma-kain sira bele hasoru inseguransa ai-han. Familia sira ne’ebé mak depende ba rendimentu husi faan modo-tahan hanesan Leonia nia familia, bele mos lakon sira nia nesesidade ba moris.
Hatene ona konaba perigus husi dezastre no iha tempu atu prepara, Leonia no nia membru grupu agora bele ona asesu emprestimu atu sosa ai-han hodi prepara ba dezastre. Karik anin boot mai, Leonia ho nia grupu bele uza emprestimu ne’e atu sosa material ba uma ne’ebé apropriadu atu bele hasoru forsa husi anin boot, ka hadi’ak parte uma nian ne’ebé hetan estragus.
“Hau haree katak ema hotu pozitivu tebes iha ami nia grupu. Ho hanoin ida katak ami bele salva ami nia moris no mos membru komunidade seluk nia moris halo ami kontente tebes. Ami nia grupu iha planu, no ami nia planu mak atu salva ami nia moris,” Leonia dehan.
Disaster READY hetan suporta husi Governu Australia liu husi Australian Humanitarian Partnership (Parseria Umanitaria Australiana), no implementa husi CARE no nia parseiru sira.
Recent Comments